MODULE THCS 7: HƯỚNG DẪN, TƯ VẤN CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC CƠ SỞ
Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - kỉ thuật, sự bùng nổ về thông tin đã kéo theo nội dung học tập cửa học sinh ngày càng trở nên đa dạng, phong phú, phức tạp và nhiều chiều tác động. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng nội dung, hình thức tổ chức dạy học và giáo dục học sinh còn nhiều bất cập, đặc biệt là sự quá tải của chương trình so với khả năng tâm lí, thể chất của học sinh. Từ phía học sinh, hiểu biết của các em về bản thân còn hạn chế, nên ngày càng có nhiều học sinh gặp không ít khó khăn trong học tập, tu dưỡng, trong việc tìm tòi và định hướng giá trị cho bản thân mình cũng như trong các mối quan hệ để đáp ứng được kì vọng, yêu cầu của gia đình, nhà trường và xã hội. Một bộ phận không nhỏ trong số đó đã rơi vào trạng thái dồn nén, căng thẳng lo âu, thậm chí rổi loạn tâm lí. Nếu học sinh không có kỉ năng thích ứng được với những khó khăn, vướng mắc trên sẽ ảnh hương không tốt đến kết quả học tập và sự hoàn thiện nhân cách của các em. vì vậy, việc hướng dẫn, tư vấn cho học sinh nhằm trang bị cho các em những hiểu biết và kỉ năng cần thiết để ứng phó với khó khăn, vướng mắc trong nhà trường cũng như ngoài xã hội là hoạt động cần thiết trong nhà trường THCS hiện nay.
Module này sẽ làm rõ khái niệm về hướng dẫn, tư vấn; các giai đoạn trong hướng dẫn tư vấn cho học sinh; những yếu tổ ảnh hướng đến hoạt động hướng dẫn, tư vấn; các lĩnh vục hướng dẫn, tư vấn và một số nguyên tắc đạo đức đối với hoạt động hướng dẫn, tư vấn cho học sinhTHCS
Nội dung 1: QUAN NIỆM VỀ HƯỚNG DẪN, TƯ VẤN CHO HỌC SINH
Hoạt động 1: Làm quen với khái niệm hướng dẫn, tư vấn cho học sinh
a.Hướng dẫn và tư vấn cho học sinh
Hướng dẫn là hoạt động được hiểu như là chỉ dẫn cho một vấn đề nào đó để đi đến kết quả cuối cùng.Theo từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê: “Tư vấn là góp ý về một vấn đề được hỏi, nhưng khôngcó quyền quyết định
Tư vấn mang nghĩa như giảng giải, đưa ra lời khuyên, có tính chất quan hệ một chiều (tư vấn luật pháp, tư vấn xây dựng..
Như vậy, theo một ý nghĩa nào đó, hướng dẫn hay tư vấn là hoạt động nhằm trợ giúp cho học sinh khi các em hỏi về một vấn đề nào đó. Trong tài liệu này được gọi chung là hoạt động tư vấn.
Thuật ngữ “thân chủ”, theo nhà tâm lí học Carl Rigers, đề cập đến khía cạnh chủ động tìm ra cách giải quyết cho vấn đề của mình, chứ không đơn thuần chỉ là người bệnh bị động chờ nhà tư vấn đưa ra cách giải quyết cho mình.
Tư vấn được xem như quá trình tư khảo về lời khuyên hay sự trao đổi quan điểm về vấn đề nào đó để đi đến một quyết định. Tư vấn trong Từ điển tiếng Việt được định nghĩa như là sự phát biểu ý kiến về những vấn đề được hỏi đến, nhưng không có quyền quyết định. Hoạt động này phần nhiều diễn ra dưới dạng hỏi và đáp. Tác giả Trần Tuấn Lộ đã mô phỏng hoạt động tư vấn như sự tư khảo và cung cấp ý kiến giữa một bên A- có thể là một cá nhân, một tổ chức cần tìm câu trả lời cho một thắc mắc hoặc tìm giải pháp với bên B - một cá nhân, một tổ chức khác có chuyên môn, kinh nghiệm và giúp họ giải đáp những thắc mắc hay vấn đề của họ.
Tư vấn là một tiến trình, là sự tương tác, là nguồn tiềm năng (năng lực) và sự tự quyết.
- Các vấn đề xã hội là một tiến trình, cần phải có thời gian quan sát, theo dõi, không chỉ trong quá trình tư vấn, mà cả sau khi đã làm tư vấn; là tiến trình giúp thân chủ và nhà tư vấn phát triển (nhận thức..là quá trình hướng tới đạo lí làm người; là quá trình không được làm hộ thân chủ. “Thân chủ là chuyên gia của chính họ"
- Sự tương tác được thực hiện thông qua việc đối thoại giữa nhà tư vấn và thân chủ, qua đó thân chủ hiểu được hoàn cảnh và khó khăn của mình, thân chủ cảm nhận được vai trò của họ trong việc giải quyết vấn đề của họ. Quá trình này đòi hỏi các thân chủ phải tích cực hợp tác với nhà tư vấn và có sự trung thực từ cả hai phía (thân chủ - nhà tư vấn).
- Nguồn tiềm năng là quá trình nhà tư vấn phải khơi gợi